sosyal medya, teknoloji, rehber.

Çağdaş Sanatta Performans Sanatı

SHARE
, / 3044 0
Çağdaş Sanatta Performans Sanatı

Performance sözcüğü, “gösterme”, “gösteriş” sözcükleriyle beraber “tamamlama” anlamını da içermektedir. Bir sanat yapıtının “tamamlanması”, bir başka deyişle “sanat performansı” hiçbir özel beceri gerektirmeden, özel bir işlev ve ifade yüklenmeden seyirci tarafından tamamlanması anlamına gelmektedir.

Performanslardaki ortak özellikler şöyle toparlanabilir: Toplum kurallarını ve yerleşik kuralları reddetmek, karşı ve aykırı olmak, iktidar barındırmamak, göreneklere ait olmamak, alışılagelen sanat anlayışını bozmak, yeni ve öncü olmak, kuraldışı olmak, anti konvansiyonel olmak, köksüz olmak ‘mış gibi olmamak’. Performansta her şey gerçeğin kendisi olmayı hedef alır.

Eğer kan varsa boya değil, kanın kendisidir. Yaşamın bir kesitini, oluşumu paylaşmak, izlemeye gelenleri pasif konumdan aktif üreten ve sanata dahil olan katılımcı konumuna getirmektir. Sanatçı ve katılımcısı için performans geçici ve özgün bir deneyim yaşatmak, yalnızca bir an için var olmak ve katılımcısının belleğinde varlığını sürdürmeyi hedeflemektir.

gokhanmms-sanat-art-performans-sanati-performing-arts-Marina-Abramovic-Ulay-Imponderabilia-1977
Marina Abramovic & Ulay, Imponderabilia – 1977

Sergi alanına girmek isteyenler iki çıplak insan vucudu arasından birini seçip yüzünü ona dönerek geçmek zorundaydı ve çok az kişi sanatçıların yüzüne baktı. Onlar sadece kendi alanının ihlal edilmesini sağlamıyor başkalarını da bu alana girmeye zorluyordu.

gokhanmms-sanat-art-performans-sanati-performing-arts-hermann-nitsch
Hermann Nitsch – 1984

Nitsch bedenini kana bulamıştı ama katledilen canlı bir başkasıydı. Saflık simgesi olan beyaz giysiler içindeki sanatçının gözleri siyah veya beyaz bir bezle kapatıldıktan sonra bir çarmıha gerilmişti.

Yardımcıları, seyircilerin gözleri önünde bir sığırı önce kesip, sonra da iç organlarını birer birer çıkarmışlar, bu arada da çarmıha bağlanmış sanatçının üstüne kan dökmüşlerdi. Üç gün süren gösteride bedene yapılan taciz bütün çıplaklığıyla sergilenmiş, insanların rahatsız olması sağlanmıştı. İnsanlara ‘işte siz!’ diye tutulan ayna olmuştu.

gokhanmms-sanat-art-performans-sanati-performing-arts-Marina-Abramovic
Marina Abramovic – 1975

Abramovic “Sanat Güzel Olmalı, Sanatçı Güzel Olmalı” adında benzer içerikli bir gösteri yapmıştır. Sanatçı seyircilerin karşısında, makyajlı ve çırılçıplak bir halde kısa bir süre bekledi, yoğunlaştı ve sağ elindeki metal fırçayla sol elindeki metal tarakla saçını sağlı sollu taramaya başladı. Tarama işini yaparken bir yandan da sürekli “Sanat güzel olmalı, sanatçı güzel olmalı diye söyleniyordu. Sonra birden bire saldırganlaştı, saçına ve yüzüne zarar verinceye kadar bir saat boyunca devam etti. Kendine yaptığı bunca eziyet, acı korkusunu kafasından atma ve dolayısıyla kendi bedenindeki varoluşu yakalama düşüncesinin yansımasıydı.

Ayrıca, sözden bir kurtuluş da söz konusuydu burada. Sözleri sürekli tekrarlaması, sözün anlamını kaybetmesine yol açmaktaydı.